❓ Rehber · Soru-cevap
Web erişilebilirliği (WCAG) nedir?
Kısa cevap
Web erişilebilirliği, sitenin görme, işitme, hareket ya da öğrenme farklılıkları olan kişiler dahil herkes tarafından kullanılabilmesidir. WCAG, bunun için W3C’nin yayımladığı uluslararası kılavuzdur; kuralları algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir ve sağlam olmak üzere dört ilkede toplar ve A, AA, AAA uyum seviyeleri tanımlar.
Son güncelleme: 21 Ekim 2026 · Hazırlayan: Rebitra ekibi
WCAG nedir?
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), web içeriğini engelli kullanıcılar için erişilebilir kılmak amacıyla W3C bünyesindeki Web Erişilebilirliği Girişimi (WAI) tarafından hazırlanan kılavuzdur. 2.2 sürümü W3C tavsiyesi olarak yayımlanmıştır. Kılavuz bir yasa değil, teknik bir standarttır; ancak pek çok ülkenin düzenlemesi ve kurumsal şartnamesi WCAG’i referans alır.
Dört ilke
| İlke | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Algılanabilir | Bilgi kullanıcıya en az bir duyuyla ulaşabilmeli | Görsellere alternatif metin, videolara altyazı |
| İşletilebilir | Arayüz fare olmadan da kullanılabilmeli | Klavyeyle gezinme, görünür odak çerçevesi |
| Anlaşılabilir | İçerik ve etkileşim öngörülebilir olmalı | Net hata mesajları, form etiketleri |
| Sağlam | Farklı tarayıcı ve yardımcı teknolojilerle çalışmalı | Doğru HTML yapısı, ekran okuyucu uyumu |
Uyum seviyeleri
WCAG üç seviye tanımlar: A en temel, AA çoğu kurumun hedeflediği orta seviye, AAA en kapsamlı seviyedir. Uygulamada çoğu proje AA düzeyini hedef alır. AAA’nın her içerik için sağlanması genellikle mümkün olmadığından standardın kendisi de tüm sitenin AAA’ya uymasını genel hedef olarak önermez.
Sitenizde hemen kontrol edebileceğiniz noktalar
- Renk kontrastı: AA seviyesinde normal metin için en az 4.5:1, büyük metin için 3:1 kontrast oranı beklenir. Açık gri zemin üzerine açık gri yazı klasik bir ihlaldir.
- Alternatif metin: Anlam taşıyan görsellerde kısa bir açıklama bulunmalı; süs görselleri boş alt metinle işaretlenmeli.
- Klavye erişimi: Tab tuşuyla menü, form ve butonlara ulaşabilmeli, odaktaki öğe görünür olmalı.
- Form etiketleri: Her alanın kalıcı bir etiketi olmalı; yalnızca kutunun içindeki silik ipucu yazısı yeterli değildir.
- Dokunma hedefi: WCAG 2.2’de tıklanabilir hedeflerin en az 24x24 CSS pikseli olması AA gereksinimidir.
- Başlık hiyerarşisi: Başlıklar görsel büyüklük için değil, yapı için kullanılmalı.
Neden yalnızca zorunluluk değil?
Erişilebilir siteler yalnızca engelli kullanıcılara hizmet etmez. Güneşte telefonuyla bakan, tek elini kullanan, yavaş bağlantıdaki ya da yaşlanan her kullanıcı aynı iyileştirmelerden yararlanır. Ayrıca doğru HTML yapısı arama motorlarının sayfayı anlamasını da kolaylaştırır.
Nereden başlamalı?
Önce otomatik tarayıcı araçlarıyla bariz hataları bulun; ardından klavyeyle ve ekran okuyucuyla sitede gezinerek elle kontrol edin, çünkü otomatik araçlar sorunların yalnızca bir kısmını yakalar. Tasarım aşamasında renk, boyut ve odak durumlarını baştan planlamak sonradan düzeltmekten çok daha ucuzdur. Bu yüzden erişilebilirliği UI/UX tasarım çalışmasının bir parçası olarak ele alıyoruz. Yeni bir site için web tasarım, mevcut sitenizi iyileştirmek için web sitesi yenileme hizmetlerimize bakabilirsiniz.
Yasal durum
Erişilebilirliğin yasal bir yükümlülük olup olmadığı, kurumun türüne ve faaliyet gösterdiği ülkeye göre değişir. Sizin için geçerli olan zorunlulukları hukuk danışmanınızdan ve ilgili resmi mevzuattan teyit edin.
Kaynaklar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; kararlarınızdan önce güncel resmi kaynağı ve bir uzmanı kontrol edin.
Bununla ilgili diğer sorular
WCAG uyumu için hangi seviye hedeflenmeli?
Çoğu proje AA seviyesini hedefler. Kamu hizmeti, finans ya da sağlık gibi alanlarda şartnamenizde başka bir seviye belirtilmişse ona uyulmalıdır.
Erişilebilirlik overlay eklentileri sorunu çözer mi?
Tek başına çözmez. Gerçek erişilebilirlik tasarım, HTML yapısı ve içerik düzeyinde sağlanır; sonradan eklenen bir eklenti bu temel sorunları genellikle gideremez.