📖 Sözlük · Terim
Açık rıza nedir?
Kısa cevap
Açık rıza, bir kişinin kişisel verisinin işlenmesine belirli bir konuda, bilgilendirildikten sonra ve özgür iradesiyle onay vermesidir. KVKK'ya göre her veri işleme faaliyeti için gerekmez; yalnızca kanunda sayılan başka bir hukuki dayanak bulunmadığında devreye girer.
Son güncelleme: 21 Ekim 2026 · Hazırlayan: Rebitra ekibi
Kısaca ne işe yarar?
Açık rıza, kişisel verisini işleyeceğiniz kişiye "evet, bu amaçla kullanabilirsiniz" dedirttiğiniz hukuki dayanaktır. 6698 sayılı KVKK'da bir rızanın geçerli sayılması için üç unsur aranır: belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle verilmesi.
Bu üç unsurun pratikte karşılığı şudur:
- Rıza genel değil, amaca özgü olmalıdır. "Tüm verilerimin her amaçla kullanılmasına izin veriyorum" gibi tek kutu geçerli bir rıza sayılmaz.
- Kişi önce verisinin ne için, kim tarafından işleneceğini öğrenmelidir. Bu, aydınlatma yükümlülüğünün işidir.
- Rıza, bir hizmetin şartı gibi dayatılmamalı; kişi vermese de asıl hizmeti alabilmelidir.
Açık rıza her zaman şart değildir. Sipariş teslim etmek için adres kaydetmek gibi sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli işlemler, kanundaki diğer hukuki sebeplere dayanır. Rıza istemek, bu durumlarda gereksizdir ve hatta yanıltıcı olabilir.
Örnekle anlatalım
Seyhan'da bir diş kliniğinin web sitesinde randevu formu olduğunu düşünelim. Hastanın ad, soyad ve telefon bilgisini randevuyu oluşturmak için almak, hizmetin gereğidir; burada ayrı bir rıza kutusu şart değildir, ama kişiye aydınlatma metni gösterilmelidir.
Klinik aynı formdan gelen telefon numaralarına ay sonunda kampanya SMS'i göndermek isterse durum değişir. Bu kullanım randevu amacının dışındadır. Formun altına, randevu onayından bağımsız, varsayılan olarak işaretsiz ayrı bir kutu konur: "Kampanya ve duyurulardan haberdar olmak istiyorum." Kişi bunu işaretlemezse randevusu yine alınır.
Ticari elektronik ileti göndermek ayrıca 6563 sayılı Kanun kapsamındadır ve alıcının onayına dayanır. Yani yalnızca KVKK'ya değil, o mevzuata da bakmak gerekir.
Sık yapılan hatalar
Küçük işletmelerde en çok görülen hataları şöyle sıralayabiliriz:
- Rıza kutusunu önceden işaretli bırakmak.
- Üyelik, sipariş ve bülten onayını tek kutuda birleştirmek.
- Rıza metnini ayrıca onay almadan aydınlatma metniyle karıştırmak. İkisi farklı yükümlülüklerdir.
- Verilen rızanın kaydını (ne zaman, hangi metinle, hangi kanaldan) tutmamak.
- Kişi "onayımı geri alıyorum" dediğinde bunu kolayca yerine getirecek bir yol sunmamak.
Rıza geri alınabilir bir işlemdir. Kişi vazgeçtiğinde ilgili kullanımı durdurmanız gerekir; bunun için formda ve e-postalarda net bir iptal yolu bulunmalıdır.
Nasıl ilerlenir?
İşe hangi verileri neden topladığınızı çıkararak başlayın. Rıza gerektirenleri ayırın, gerektirmeyenleri başka bir hukuki dayanağa bağlayın ve formları buna göre düzenleyin. Bu çalışmayı KVKK uyum hizmetimizin kapsamında web siteniz için birlikte yapabiliriz. Hukuki değerlendirme gerektiren noktalarda bir hukukçuya danışmanızı öneririz; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
İlgili kavramlar için veri işleme envanteri ve veri işleyen sayfalarına da bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; kararlarınızdan önce güncel resmi kaynağı ve bir uzmanı kontrol edin.
KVKK Uyum Danışmanlığı için ücretsiz ön görüşme: bu konuyu kendi işinize göre netleştirelim.
Bununla ilgili diğer sorular
Web sitemdeki iletişim formu için açık rıza almak zorunda mıyım?
Sadece gelen soruya cevap vermek için alınan ad ve e-posta bilgisi çoğunlukla açık rıza gerektirmez, ancak kişiye aydınlatma metni sunmanız gerekir. Aynı bilgiyi bülten veya reklam için kullanacaksanız ayrı ve işaretsiz bir onay kutusu eklemelisiniz.
Çerez bildirimindeki "kabul et" butonu açık rıza yerine geçer mi?
Zorunlu olmayan çerezler için kullanıcıdan alınan onay, belirli ve bilgilendirilmiş olmalıdır. Tek bir "kabul et" butonu, çerez kategorilerini açıklamıyorsa ve reddetme seçeneği sunmuyorsa yeterli kabul edilmeyebilir.